Skip to content

INDIA – STUCK IN MONEY JAM

19/11/2016

నవంబర్ 8 రాత్రి ఎప్పటిలానే TV ఆన్ చేసి అమెరికా ఎన్నికలపై ప్రణయ్ రాయ్ విశ్లేషణ చూస్తున్నాను. స్క్రీన్ కింద కాసేపటిలో దేశప్రజలని ఉద్దేశించి ప్రధానమంత్రి మాట్లాడతారని స్క్రోలింగ్ వచ్చింది. ప్రధాని అంతకు ముందే దేశాధ్యక్షుడిని, త్రివిధ దళాధిపతులని కలిసారని వ్రాసాడు. భారతదేశం బహుశా పాకిస్తాన్‌పై యుద్ధం ప్రకటించబోతోందేమోనని భయపడ్డాను. అయితే ప్రధాని కాసేపు దేశపరిస్థితులని వివరించి, 500, 1000 నోట్లని రద్దు చేస్తున్నట్టు ప్రకటించగానే చాలా ఆనందపడ్డాను. ఇంతకాలానికి నల్లధనంపై యుద్ధం ప్రకటించే సత్తా ఉన్న ప్రభుత్వం వచ్చిందని గర్వపడ్డాను.

moneyjam

పెద్ద నోట్ల రద్దువల్ల దేశానికి ఎన్నో దీర్ఘకాల ప్రయోజనాలు ఉన్నాయి. అంతా మంచే జరుగుతుందని అనుకున్నాను. అయితే రోజులు గడిచే కొద్దీ, నోట్ల రద్దు ప్రభావం అర్థమయ్యింది. నగరాల్లో ఉండే ఉద్యోగులకి నోట్ల అవసరం తక్కువే. కాని చిన్న చిన్న వ్యాపారస్తులకి, రోజువారీ ఆదాయం సంపాదించుకునేవారికి చేతిలో నోట్లు లేకపోతే చాలా కష్టం. ఇక గ్రామాలు, చిన్న పట్టణాల్లో వారి పరిస్థితి ఇంకా ఘోరం. వీళ్ళందరికీ క్రెడిట్ కార్డులు ఉండవు. ఉన్నా తీసుకునే దుకాణాలు తక్కువ. చాలామందికి బాంక్ ఖాతాలు ఉండవు. వీళ్ళంతా కరెన్సీ లేకుండా రోజులు ఎలా గడపాలి? కూలి పనులు చేసుకునేవాళ్ళకి పని ఎవరు ఇస్తారు? రైతులు, పండ్లు, కూరగాయలు అమ్మేవాళ్ళు కొనుగోలుదారులు లేకపోతే వాటిని ఏమి చేసుకోవాలి? ఇలా వ్రాసుకుంటూపోతే ప్రయాణాల్లో ఉన్నవాళ్ళు, ట్రక్కు డ్రైవర్లు, రోగులు, ఇంట్లో శుభకార్యాలు పెట్టుకున్నవాళ్ళు మొదలైన అందరికీ ఏమి చెయ్యాలో పాలుపోని పరిస్థితి.

దశాబ్దాలుగా మన దేశంలో కరెన్సీ మీద ఆధారపడ్డ ఆర్ధిక వ్యవస్థ ఉండడం దీనికి కారణం.ఇప్పుడు ఒక్కసారిగా నగదు చలామణిలో లేకుండాపోవడంతో వ్యవస్థ అంతా స్థంభించిపోయింది. ఎంతో జాగ్రత్తగా, పకడ్బందీగా అన్నీ ఆలోచించి నిర్ణయం తీసుకున్నామని ప్రభుత్వం చెపుతోంది. మరి ఇంత తీవ్రమయిన నిర్ణయం తీసుకునేముందు ఎన్ని కష్టాలు వస్తాయో ఊహించలేదా? ప్రధానంగా ఇక్కడ రెండు సమస్యలు ఉన్నాయి.

మొదటిది నగదు చలామణిలో లేకపోవడం. బాంకులు పరిమితంగా నగదు మార్పిడికి, పాత నోట్ల జమకి అనుమతించినా పొడవాటి లైన్లతో బాంకులు కిక్కిరిసిపోయాయి. ATMలు ఇప్పటికీ పూర్తిగా పనిచెయ్యడంలేదు. వ్యాపారస్తులకి నగదు లేకపోవడం అంటే అర్థం, సైనికులకి ఆయుధం లేకపోవడమే. ఆయుధం లేకుండా సైనికుడు యుద్ధం ఎలా చెయ్యలేడో, నగదు లేకుండా వ్యాపారస్తుడు వ్యాపారం చెయ్యలేడు. వ్యాపారం తగ్గితే ప్రభుత్వానికి రావాల్సిన పన్నులు తగ్గిపోతాయి. ఆదాయం తగ్గిపోతే ప్రభుత్వం ఎలా నడుస్తుంది? సంక్షేమ కార్యక్రమాలు ఎలా అమలు అవుతాయి?

1000 నోట్లు, 500 నోట్లు ఒకేసారి రద్దు చెయ్యడంతో ప్రజల దగ్గర డబ్బులు లేకుండా పోయాయి. అలా కాకుండా 1000 నోట్లు మాత్రమే రద్దు చేసి ఉంటే సమస్య ఇంతగా ఉండేది కాదు. అసలు ఒక నెల ముందుగానే కొత్త 500 నోట్లు ATMల ద్వారా పంపిణీ చేసి ఉన్నా బాగుండేది. ప్రజల దగ్గర కొంతైనా నగదు ఉండేది. నిత్యావసరాలకి ఇబ్బంది ఉండేది కాదు. ద్రవ్యోల్బణం పెరిగిపోయిన ఈ రోజుల్లో ఎన్ని 100 నోట్లు పట్టుకెళ్ళినా ఏమీ కొనగలిగే పరిస్థితి లేదు. ఆర్ధిక వ్యవస్థ మనుగడకి 500 నోట్లు చాలా అవసరం. ఇప్పటికయినా మించిపోయిందేమీ లేదు. 2014, ఆ తరువాత ముద్రించిన 500 నోట్లు చెల్లుతాయి అని ప్రకటిస్తే సమస్య చాలావరకు తగ్గుతుంది. కావాలంటే ఒకటి, రెండేళ్ళ తరువాత ఈ పాత నోట్లని చలామణి లోంచి తొలగించవచ్చు. విచిత్రం ఏమిటంటే పెద్ద నోట్లు రద్దు చేసామని చెబుతూ 2000 నోటు జారీ చెయ్యడం. దీనివలన తాత్కాలికంగా నల్లడబ్బు తగ్గినా, మళ్ళీ కొన్నేళ్ళకి ఇంకా ఎక్కువ తయారవుతుంది.

ఇక రెండో సమస్య, ఆర్ధిక వ్యవస్థ నుండి నల్ల ధనం తొలగిపోవడం. మనకి నచ్చినా, నచ్చకపోయినా, మంచైనా, చెడ్డైనా నల్ల ధనం మన ఆర్ధిక వ్యవస్థలో ఒక భాగం అయిపోయింది. ఎన్నో పరిశ్రమలు, వ్యాపారాలు నల్ల ధనం మీద ఆధారపడి మనుగడ సాగిస్తున్నాయి. దీనికి వ్యాపారస్తులనే తప్పు పట్టలేము. వాళ్ళ స్వార్థం ముఖ్య కారణం అయినా, మన వ్యవస్థలలో లోపాలు, రాజకీయ నాయకుల, ఉద్యోగుల అవినీతి కూడ దీనికి చాలవరకు కారణం. ఎంతోమంది ఈ పరిశ్రమల్లో, వ్యాపారాల్లో ఉపాధి పొందుతున్నారు. ఇప్పుడు నల్ల ధనం ఒక్కసారిగా తగ్గిపోతే కొంతమందికి ఉద్యోగాలు పోయి రోడ్డున పడతారు. దశల వారీగా నల్లధనం అదుపులో తీసుకువస్తే ఈ పరిశ్రమలు తమ పద్ధతులు మార్చుకొంటాయి. లేకపోతే కొన్ని పరిశ్రమలు, వ్యాపారాలు ఆగిపోయి దేశంలో ఆర్ధిక మాంద్యం ఏర్పడే ప్రమాదం ఉంటుంది. GDP వృద్ధి రేటు ఈ సంవత్సరం తగ్గిపోతుందని అంటున్నారు. Ease of doing businessలో మన దేశం ప్రపంచంలో 130వ స్థానంలో ఉంది. ప్రొఫెషనల్‌గా కంపెనీలు నడపగలిగే పరిస్థితి మన దేశంలో ఇంకా పూర్తిగా లేదు. ఇందు కోసం వ్యవస్థలలో ఎన్నో మార్పులు తేవాలి.

కేవలం పెద్ద నోట్ల రద్దు వలన అవినీతి అంతం అయిపోదు. పది సంవత్సరాల UPA పాలనలో లక్షల కోట్ల అవినీతి జరిగింది. ఆ కేసులన్నీ ఇప్పటికీ తెమలలేదు. CBI, ED లాంటి సంస్థలు పెట్టిన కేసులు త్వరగా పరిష్కరించి, అవినీతిపరులకి శిక్ష పడేలా చేస్తే మిగిలినవాళ్ళకి భయం కలుగుతుంది. ఆ అవినీతి సొమ్మును ప్రభుత్వం స్వాధీనం చేసుకుంటే లక్షల కోట్ల ఆదాయం వస్తుంది. 

కేంద్ర ప్రభుత్వానికి మంచి మెజారిటి ఉంది. గొప్ప నిర్ణయాలు తీసుకోవాలనే ఆలోచన ప్రధాని మోది గారికి ఉంది. మోది గారు, మీరు దూకుడుగానే నిర్ణయాలు తీసుకోండి. కాని పర్యవసానాలు బాగా ఆలోచించి తగిన ముందు జాగ్రత్తలతో నిర్ణయాలు తీసుకుంటే, ప్రజలు ఇబ్బంది పడకుంటా ఉంటారు. అంతే కాదు ప్రతిపక్షాలు విమర్శించడానికి అవకాశం ఉండదు. ఏమయినా ఒక్క విషయం అందరూ గుర్తు పెట్టుకోవాలి. ఇది వాస్తవిక ప్రపంచం. దర్శకుడు “శంకర్” సినిమా కాదు.  

అపరిమిత కాల్స్ కాలుష్యం – డిజిటల్ వినాశనం

03/09/2016

టెక్నాలజీ అనేది ఒక ఆయుధం లాంటిది. అది ఎంతవరకూ అవసరమో అంతవరకే వాడుకోవాలి కాని, ఉంది కదా అని అవసరానికి మించి ఉపయోగిస్తే వినాశనం జరుగుతుంది.

ఇప్పుడు రిలయన్స్ జియో ఆఫర్ చేస్తున్న మొబైల్ సర్వీసు కూడ ఇలాగే అవసరానికి మించి వాడుకునే అవకాశం ప్రజలకి కల్పిస్తోంది. వాయిస్ కాల్స్ అన్నీ ఉచితమట. డేటా చార్జీలు కూడ మిగతా ఆపరేటర్లకంటే చాలా తక్కువ. అంటే వినియోగదార్లందరూ ఎప్పుడూ ఫోన్లలో మాట్లాడుతూనే ఉండచ్చు. నెట్ బ్రౌజింగ్ చేస్తూ, పాటలు, సినిమాలు డౌన్‌లోడ్ చేసుకుంటూ, 24 గంటలూ సోషల్ మీడియాలోనే జీవితాన్ని గడిపేయవచ్చు.

ఒక దశాబ్దం క్రితంతో పోలిస్తే ఇప్పటికే మొబైల్ ఫోను చార్జీలు చాలా తక్కువగా ఉన్నాయి. అది కాక గ్రూపులని, ఆఫర్లని, మరొకటని కొంతమంది ఇంచుమించు ఉచితంగానే మాట్లాడుకుంటున్నారు. దీనివలన ఫోన్ అన్నది ఇప్పుడు అవసరానికి ఉపయోగపడటం కాక టైం పాస్ వ్యవహారంలా, అది కూడ ముదిరి  వ్యసనంలా తయారయ్యింది. దీనివలన ఎంత సమయం వృధా అవుతోంది? చేతిలో ఫోను, చెవుల్లో ఇయర్ ఫోన్ లేకుండా కనిపించేవాళ్ళు ఎంతమంది ఉన్నారు ఈ రోజు యువతలో? విద్యార్థులు చదువుల మీద కంటే సోషల్ మీడియాపైనే ఎక్కువ సమయం గడుపుతున్నారు. ఆఫీసుల్లో ఫోన్‌తో సమయం వృధా చేసేవాళ్ళు ఎంతో మంది ఉన్నారు.

డ్రైవర్లు మొబైల్ ఫోన్‌లో మాట్లాడుతూ నడపడంవల్ల ప్రమాదానికి గురైన స్కూలు బస్సుల గురించి మనం వార్తలు చదువుతున్నాము. కార్లు, బైకులు డ్రైవింగ్ చేస్తున్నపుడు కూడ ఫోన్లలో మాట్లాడుతూ ప్రమాదాలు చేసేవాళ్ళు, రోడ్లపై నడుస్తున్నప్పుడు ఫోన్లలో మాట్లాడుతూ ప్రమాదం కొని తెచ్చుకునేవాళ్ళు బోలెడంతమంది. దీనికంతటికీ కారణం అతి తక్కువగా ఉన్న కాల్ చార్జీలే. ఇప్పుడు ఆ కాల్స్ కూడ ఉచితంగా చేసుకోవచ్చంటే, ఇక ఎవరూ ఫోన్లు వదలరు. ఇప్పటికే కాల్ డ్రాప్స్ పెరిగాయి. ఫోన్ వాడకం అపరిమితమయితే ఇంకా పెరుగుతాయి. అందుకోసం మరిన్ని సెల్ టవర్లు పెడతారు. దానివలన రేడియేషన్ కూడ పెరగవచ్చు.

ఫోన్ వాడకం అపరిమితమయితే కొన్ని వేల కోట్ల పని గంటలు వృధా అవుతాయి. రోడ్లపై ప్రమాదాలు పెరుగుతాయి. మనిషితో మనిషి సూటిగా మాట్లాడే సందర్భాలు తగ్గిపోతాయి. మానవ సంబంధాలు ఇంకా దెబ్బ తింటాయి. మానసిక సమస్యలు కూడ పెరగవచ్చు. డేటా చార్జీలు కూడ తగ్గటంతో వినియోగదారులు అనవసరమైన చెత్త అంతా ఇంటర్‌నెట్ నుండి డౌన్‌లోడ్ చేసుకుంటారు. సినిమాల పైరసీ బెడద ఇంకా పెరుగుతుంది.

ఈ అపరిమిత కాల్స్ కాలుష్యం మనకు అవసరమా? ఇది స్వఛ్చ్ భారత్ అన్న భావనకి, నినాదానికి వ్యతిరేఖం కాదా? ఇది డిజిటల్ విప్లవం కాదు. డిజిటల్ వినాశనం.

ఈ కాల్స్ కాలుష్యం, డిజిటల్ వినాశనం నుండి మన దేశాన్ని రక్షించి, స్వఛ్చ్ భారత్ సాధించాలంటే ఉచిత కాల్స్, తక్కువ డేటా చార్జీలను ప్రభుత్వం నియంత్రించాలి. డిజిటల్ విప్లవానికి అవసరమైన సర్వీసులను మాత్రమే ప్రోత్సహించాలి. మిగతా వాటిని పరిమితంగా మాత్రమే ఉపయోగించుకునేలా మార్పులు చెయ్యాలి. అవసరమైతే వీటి మీద స్వఛ్చ భారత్ సెస్సు విధించాలి. ప్రజల ముఖ్య అవసరాలపై సెస్సు విధించటం మానేసి, ఇలాంటి వాటిపై స్వఛ్చ్ భారత్ సెస్సు అమలు చేస్తే బాగుంటుంది. ఒక్కో కాల్‌పై నిమిషానికి ఒక రూపాయి, డేటాపై ఒక్కో జిబికి పది రూపాయలు వసూలు చేసినా, ప్రభుత్వానికి కొన్ని వేల కోట్ల రూపాయలు వస్తాయి. స్వఛ్చ్ భారత్ కి నిధుల ఢోకా ఉండదు. చార్జీలు లేదా పన్నులు పెరిగితే, ప్రజలు అవసరమైనంతవరకే మొబైల్ ఫోన్ ఉపయోగించుకుంటారు. శబ్ద కాలుష్యం, ప్రమాదాలు తగ్గుతాయి. అన్నిటికి మించి ప్రజల విలువైన సమయం ఆదా అవుతుంది. స్వఛ్చ్ భారత్ సాకారమవుతుంది.

 

యమునా తీరంలో గోంగూర వనం

03/07/2016

ఇది సుమారు పుష్కర కాలం నాటి సంగతి. అప్పుడు నేను ఉత్తర్ ప్రదేశ్‌లోని అలహాబాదులో పని చేసేవాడిని. (నిజానికి అలహాబాదుని హిందీలో ఇలాహాబాద్ అని వ్రాస్తారు.) చాలా కాలం ఉత్తరాదిలో పని చెయ్యడంవల్ల నాకు మన తెలుగు వంటలు కొన్ని దూరమయ్యాయి. దోసకాయలు, బీరకాయలు లాంటి కూరగాయలు అక్కడ దొరకవు. కొన్ని వర్షాకాలం మాత్రమే దొరుకుతాయి. అన్నింటికన్నా ముఖ్యమైనది మన ఆంధ్ర మాత గోంగూర. మన గోంగూర నార్త్‌లో ఎక్కడా నాకు కనపడలేదు. సెలవుల్లో సొంత ఊరికి వచ్చినప్పుడు ఊరగాయలతో పాటు గోంగూర పచ్చడి కూడ తీసుకువెళ్ళేవాళ్ళం. దిల్లీ లాంటి నగరాల్లో ప్రియ పచ్చళ్ళు దొరుకుతాయనుకోండి. అయినా మన ఇంటిలో చేసుకున్నంత రుచి రాదు కదా!

నేను పని చేసే కంపెనీకి అలహాబాదులో యమునా నదిపై ఒక పెద్ద వంతెన నిర్మించే కాంట్రాక్టు వచ్చింది. నేను కూడ కుటుంబసమేతంగా అక్కడకు షిఫ్ట్ అయ్యాను. అక్కడ మేము ఉండే ఇల్లు అలహాబాదులోనే ఉన్నా, వంతెనకి సంబంధించిన నిర్మాణ పనులు యమునా నదికి ఆవల తీరంలో ఉన్న నైనీ అనే చిన్న ఊరినుండి జరిగేవి. రాజమండ్రికి కొవ్వూరు ఎలాగో, అలహాబాదుకి నైనీ అలాగన్న మాట. ఈ నైనీ అన్న ఊరు సెంట్రల్ జైలుకి ప్రసిద్ధి. ఆ జైల్లోనే నెహ్రూ కుటుంబీకులని స్వాతంత్ర పోరాటకాలంలో నిర్బంధించి ఉంచారట. మా సైట్ ఆఫీసు, స్టోర్ మొదలైనవి నైనీ వైపే ఉండేవి.

yamuna

ఆ ప్రాజెక్టులో మాతో పాటు ఒక కొరియన్ కంపెనీ, మరి కొన్ని ఇండియన్ కంపెనీలు కూడ కలిసి పనిచేసేవి. కొరియన్ కంపెనీవాళ్ళు, ఆఫీసుతోపాటు గెస్టుహౌసులు, మెస్సులు కూడ అక్కడే ఏర్పాటు చేసుకున్నారు. వాళ్ళకి కావలసిన ఆహర పదార్థాలు చాలావరకు కొరియానుండి టిన్నులలో వచ్చేవి. కాని ఒక రకమైన తెల్లని కాబేజిని మాత్రం అక్కడే సుమారు ఒక ఎకరం భూమిలో పండించేవారు. వాళ్ళు కాబేజిని పండించడం చూసిన నాకు మనం కూడ అక్కడ గోంగూర ఎందుకు పెంచకూడదని అలోచన వచ్చింది.

మాతో పనిచేసే ఒక సూపర్‌వైజర్, వాళ్ళ సొంత ఊరు విజయనగరం వెళుతుంటే అతనికి చెప్పి కొన్ని రకాల కూరగాయల విత్తనాలు తెప్పించాము. అవి మా స్టోరు బయట ఉన్న కొంత ఖాళీ స్థలంలో వేసి పెంచాము. అయితే విజయనగరం విత్తనం మహిమో, యమునాతీరం నేల మహిమో తెలియదు కాని, గోంగూర మొక్కలు మాత్రం చక్కగా పెరిగాయి. ఎటువంటి చీడ, చిల్లులు లేని పచ్చటి, పుల్లని గోంగూర ఆకులు చాన్నాళ్ళకు చూసాము. మొదటిసారిగా ఉత్తరాదిలో గోంగూర పచ్చడి చేసుకుని తిన్నాము. తరువాత గోంగూర పప్పు, పులుసు, అలా కొన్నాళ్ళు గోంగూర అంటే విసుగెత్తేలా తిన్నాము. దిల్లీలో ఉండే మా బంధువులకి కూడ అక్కడకు వెళ్ళినపుడు ఇచ్చాము. ఎప్పుడూ పాలకూర పప్పు తినే హిందీ వాళ్ళకి కూడ పుల్ల పుల్లని గోంగూర పప్పు అలవాటు చేసి బాగుందనిపించాము. మాతోపాటు ఆ ప్రాజెక్టులో ఉన్న ఇతర కంపెనీల తెలుగువాళ్ళు, అక్కడ దగ్గరలోని ఒక PSUలో పనిచేస్తున్న తెలుగువాళ్ళకి కూడ ఇది తెలిసి మా దగ్గర నుండి గోంగూర తీసుకువెళ్ళారు.

Gongura Plant

మేము ఆకులు మాత్రమే జాగ్రత్తగా కోయడంతో గోంగూర మొక్కలు ఏపుగా మూడు నాలుగు అడుగులు ఎదిగాయి. కాస్తంత స్థలంలోనే ఒక చిన్నపాటి గోంగూర వనం తయారయింది. తరువాత పువ్వులు, కాయలు కూడ వచ్చాయి.  ఎప్పుడో చిన్నప్పుడు మా అమ్మమ్మ గారి ఊరు పేరుపాలెంలో చూసిన గోంగూర పువ్వులని మళ్ళీ అప్పుడు చూసాను. చిన్నప్పుడు మా అత్తయ్య వాటితో కూడ పచ్చడి చేసినట్టు గుర్తు.

అయితే కొన్నాళ్ళకి మా గోంగూర వనం అంతమయిపోయింది. ఉత్తరాదిలో శీతాకాలం చాలా చలిగా ఉంటుందని తెలుసుకాని, మొక్కలు ఎండిపోయేంత చలి ఉంటుందని అప్పుడే తెలిసింది. చలి తీవ్రత పెరగడంతో గోంగూర మొక్కలన్నీ ఎండకి మాడిపోయినట్టు చలికి ఎండిపోయాయి. మొక్కలన్ని చచ్చిపోవడంతో బాధపడ్డాము. కాని చలికాలం వెళ్ళిపోయాక మళ్ళీ విత్తనాలు చల్లి మా ప్రియమైన గోంగూరని మళ్ళీ పెంచుకున్నాము.

ఇదంతా ఇన్నాళ్ళకి ఎందుకు గుర్తుకు వచ్చిందంటారా? ఆ మధ్య ఏమీ తోచక “మాయాబజార్” సినిమా మళ్ళీ చూస్తుంటే అందులో శకుని అనుచరులు దుర్యోధనుడికి ఆంధ్రమాత గోంగూర అంటే చాలా ఇష్టమని, వెంటనే తెప్పించమని ఘటోత్కచుడి అనుచరులకి చెప్తారు కదా. అది చూసినప్పుడు గుర్తొచ్చిందన్నమాట. నిజానికి ఇప్పటికీ ఉత్తరాది వాళ్ళకి గోంగూర అంటే తెలియదు. కాని సినీకవులు ఏకంగా దుర్యోధనుడికే గోంగూర మహా ప్రీతి అని కల్పించి మన తెలుగువాళ్ళని రంజింపచేసారు.